Tiêu Sơn tự - Một chốn huyền bí

Chùa Tiêu còn gọi là chùa Thiên Tâm, Tiêu Sơn tự, nằm trên lưng chừng núi Tiêu, nay thuộc xã Tương Giang, huyện Tiên Sơn, tỉnh Bắc Ninh, cách Hà Nội khoảng 20 km. Ðây là nơi trụ trì của thiền sư Lý Vạn Hạnh - người đã có công nuôi dạy Lý Công Uẩn - vị vua đầu tiên của triều Lý.


>> Chùa Thấy - Thiên Phúc Tự

Ðến thăm chùa Tiêu, du khách sẽ được đắm mình trong chốn tu thiền huyền bí của người xưa để biết thêm một trung tâm Phật giáo cổ xưa của Việt Nam.

Dọc quốc lộ 1 A đường Hà Nội - Lạng Sơn, ai đã từng đi đâu, về đâu, nhưng chưa lấy một lần đến vãng cảnh chùa Tiêu thì thật là đáng tiếc.

Trở ngại về địa lý hay eo hẹp về thời gian, nhưng chỉ cần mạnh dạn một chút, quyết tâm vượt qua các ngại ngùng trong lòng là có thể đến được chùa Tiêu.

Sotaydulich Sotay Dulich Khampha Kham Pha Bui Tieu Son Tu mot chon huyen bi
Chùa Tiêu là một danh thắng nổi tiếng và cũng là - trung tâm Phật giáo cổ xưa của Việt Nam.

Những công trình còn lại của chùa Thiên Tâm (chùa Tiêu) hiện nay là di sản kiến trúc nghệ thuật thời Lê - Nguyễn.
Chùa Tiêu hầu như không bị ảnh hưởng bởi các biến cố lịch sử qua nhiều thời kỳ và chỉ cách thủ đô Hà Nội khoảng 20 km mà thôi.

Từ xưa, ở đây, núi bắc, sông nam sơn thủy hữu tình, con sông Tiêu Tương chảy qua bây giờ đã biến thành đồng ruộng, làng mạc trù phú. Dấu ấn một thời chỉ còn lại là một cái hồ sen dưới chân núi trước cửa chùa.

Theo bước chân du khách về chốn này, dưới bóng cây xanh mát rượi, ta bước lên từng bậc gạch. Ta đang lần tìm đến nơi phát tích của một triều đại phát triển toàn diện và một quốc gia phong kiến độc lập: triều nhà Lý.

Trước mắt ta, trên sân lữ khách dừng chân, cũng là đường dẫn đến chùa chính nhà thờ tổ, hiển hiện một nhà bia mới dựng. Thành kính thắp nén hương, trân trọng xem câu đối trên cột nhà bia viết bằng chữ Hán:

"Lý gia linh tích tồn bi kỷ
Tiêu Lĩnh danh kha đắc sử truyền"
(Dẫu thiêng nhà Lý còn bia tạc
Danh thắng non tiên có sử truyền).

Mặt chính của tấm bia khắc chữ Hán Nôm: "Lý gia linh thạch". Mặt sau bia quay vào phía núi khắc chữ Hán nhỏ. Theo ông Nguyễn Công Nha người làng Ðình Bảng tạm dịch như sau:
"Chùa Thiên Tâm có Lý Vạn Hạnh (là người trụ trì tăng viện người làng Cổ Pháp (nay thuộc làng Ðình Bảng - huyện Tiên Sơn - tỉnh Bắc Ninh).

Ðặc biệt, sườn đông bên tả ngạn sông Tiêu Tương có bà Phạm Mẫu người ở Hoa Lâm, lên chùa đèn nhang gặp người thần ngẫu nhiên có thai, rồi sinh ra Lý Công Uẩn tại tam quan chùa ứng Tâm hương cổ pháp còn gọi là chùa Dân thuộc xã Ðình Bảng ngày nay...".

Sotaydulich Sotay Dulich Khampha Kham Pha Bui Tieu Son Tu mot chon huyen bi
Lối lên chùa Tiêu

Trong Ðại Việt sử ký toàn thư có ghi việc này:
"Thái tổ Hoàng đế họ Lý, tên húy là Công Uẩn người châu Cổ Pháp. Mẹ họ Phạm đi chơi chùa Tiêu Sơn cùng với người thần... Có chửa sinh vua ngày 12/2 năm Giáp Tuất, niên hiệu thái bình năm thứ năm (974) thời Ðinh. Mới ba tuổi... Sư Khánh Văn nhận làm con nuôi, bé đã thông minh vẻ người tuấn tú khác thường, lúc nhỏ đi học nhà sư Vạn Hạnh thấy khen rằng "đứa bé này không phải người thường, sau này lớn lên ắt có thể giải nguy cơ, gỡ rối làm bực minh chủ trong thiên hạ".

Nói về chùa Tiêu là nói đến Thiền sư Vạn Hạnh. Bởi lẽ chùa Tiêu là chốn tu thiền giảng đạo của nhiều bậc cao tăng trong đó sư Vạn Hạnh là người trụ trì.

Thiền sư Vạn Hạnh là một con người tài năng: về đạo thì "linh thông tam pháp cửu lưu" còn binh pháp thì thuộc lòng binh pháp của Tôn Tử "Vũ".

Do có công lao cố vấn cho triều tiền Lê và Lý, Thiền sư Vạn Hạnh được suy tôn là quốc sư, hiện nay trong chùa Tiêu còn bài vị thờ sư tổ:
"Lý triều tể tướng Thiền sư Vạn Hạnh vị".

Sử thần Ngô Sĩ Liên thừa nhận: "Mắt trông thấy Lý Thái Tổ biết là người khác thường, đến khi thấy sét đánh thành vết chữ thì đoán ngay thời thế thay đổi, như thế là có trí thức vượt người thường".

Sotaydulich Sotay Dulich Khampha Kham Pha Bui Tieu Son Tu mot chon huyen bi

Nghe các cụ Ðình Bảng kể rằng: Thiền sư Vạn Hạnh sinh ra trong một gia đình đại thế tộc, nhiều đời làm quan. Gặp thời loạn thập nhị sứ quân không biết đâu chính, đâu tà đành thành tâm tu luyện đợi thời cơ xoay chuyển thế cuộc. Sư Lý Khánh Văn, Lý Vạn Hạnh là hai anh em ruột. Lý Khánh Văn có công nuôi dưỡng. Lý Vạn Hạnh có công dạy dỗ đào tạo và huấn luyện người "lãnh đạo" quốc gia. Họ đều là những cao tăng có kiến thức uyên bác. Năm 1018 Thiền sư Vạn Hạnh không ốm đau bệnh tật gì mà mất, người thời ấy đã truyền lại rằng ngài đã hóa thân.

Vào thập kỷ 90, nhân dân xã Tương Giang, nhà chùa Tiêu Sơn và những người hảo tâm đã đóng góp công sức xây dựng tượng Thiền sư Vạn Hạnh trong tư thế thiền sừng sững giữa đỉnh Tiêu Sơn.

Cảnh đấy, người đây đã tạo cảnh quan xứ này thêm trang trọng và bề thế.

Ðến thăm chùa Tiêu, đọc lại 10 điều tâm niệm của người xưa, để tưởng nhớ suy ngẫm, học hỏi những gì tốt đẹp về đạo đức lẽ sống, cách làm người, âu cũng là để cho lòng ta thanh thản, cho trí óc ta trong sáng hơn. Ðồng thời ta cũng biết thêm một di tích lịch sử và nghệ thuật được Nhà nước công nhận.








Tieu Son tu - Mot chon huyen bi


Chua Tieu con goi la chua Thien Tam, Tieu Son tu, nam tren lung chung nui Tieu, nay thuoc xa Tuong Giang, huyen Tien Son, tinh Bac Ninh, cach Ha Noi khoang 20 km. Ðay la noi tru tri cua thien su Ly Van Hanh - nguoi da co cong nuoi day Ly Cong Uan - vi vua dau tien cua trieu Ly.


>> Chua Thay - Thien Phuc Tu

Ðen tham chua Tieu, du khach se duoc dam minh trong chon tu thien huyen bi cua nguoi xua de biet them mot trung tam Phat giao co xua cua Viet Nam.

Doc quoc lo 1 A duong Ha Noi - Lang Son, ai da tung di dau, ve dau, nhung chua lay mot lan den vang canh chua Tieu thi that la dang tiec.

Tro ngai ve dia ly hay eo hep ve thoi gian, nhung chi can manh dan mot chut, quyet tam vuot qua cac ngai ngung trong long la co the den duoc chua Tieu.

Sotaydulich Sotay Dulich Khampha Kham Pha Bui Tieu Son Tu mot chon huyen bi
Chua Tieu la mot danh thang noi tieng va cung la - trung tam Phat giao co xua cua Viet Nam.

Nhung cong trinh con lai cua chua Thien Tam (chua Tieu) hien nay la di san kien truc nghe thuat thoi Le - Nguyen.
Chua Tieu hau nhu khong bi anh huong boi cac bien co lich su qua nhieu thoi ky va chi cach thu do Ha Noi khoang 20 km ma thoi.

Tu xua, o day, nui bac, song nam son thuy huu tinh, con song Tieu Tuong chay qua bay gio da bien thanh dong ruong, lang mac tru phu. Dau an mot thoi chi con lai la mot cai ho sen duoi chan nui truoc cua chua.

Theo buoc chan du khach ve chon nay, duoi bong cay xanh mat ruoi, ta buoc len tung bac gach. Ta dang lan tim den noi phat tich cua mot trieu dai phat trien toan dien va mot quoc gia phong kien doc lap: trieu nha Ly.

Truoc mat ta, tren san lu khach dung chan, cung la duong dan den chua chinh nha tho to, hien hien mot nha bia moi dung. Thanh kinh thap nen huong, tran trong xem cau doi tren cot nha bia viet bang chu Han:

"Ly gia linh tich ton bi ky
Tieu Linh danh kha dac su truyen"
(Dau thieng nha Ly con bia tac
Danh thang non tien co su truyen).

Mat chinh cua tam bia khac chu Han Nom: "Ly gia linh thach". Mat sau bia quay vao phia nui khac chu Han nho. Theo ong Nguyen Cong Nha nguoi lang Ðinh Bang tam dich nhu sau:
"Chua Thien Tam co Ly Van Hanh (la nguoi tru tri tang vien nguoi lang Co Phap (nay thuoc lang Ðinh Bang - huyen Tien Son - tinh Bac Ninh).

Ðac biet, suon dong ben ta ngan song Tieu Tuong co ba Pham Mau nguoi o Hoa Lam, len chua den nhang gap nguoi than ngau nhien co thai, roi sinh ra Ly Cong Uan tai tam quan chua ung Tam huong co phap con goi la chua Dan thuoc xa Ðinh Bang ngay nay...".

Sotaydulich Sotay Dulich Khampha Kham Pha Bui Tieu Son Tu mot chon huyen bi
Loi len chua Tieu

Trong Ðai Viet su ky toan thu co ghi viec nay:
"Thai to Hoang de ho Ly, ten huy la Cong Uan nguoi chau Co Phap. Me ho Pham di choi chua Tieu Son cung voi nguoi than... Co chua sinh vua ngay 12/2 nam Giap Tuat, nien hieu thai binh nam thu nam (974) thoi Ðinh. Moi ba tuoi... Su Khanh Van nhan lam con nuoi, be da thong minh ve nguoi tuan tu khac thuong, luc nho di hoc nha su Van Hanh thay khen rang "dua be nay khong phai nguoi thuong, sau nay lon len at co the giai nguy co, go roi lam buc minh chu trong thien ha".

Noi ve chua Tieu la noi den Thien su Van Hanh. Boi le chua Tieu la chon tu thien giang dao cua nhieu bac cao tang trong do su Van Hanh la nguoi tru tri.

Thien su Van Hanh la mot con nguoi tai nang: ve dao thi "linh thong tam phap cuu luu" con binh phap thi thuoc long binh phap cua Ton Tu "Vu".

Do co cong lao co van cho trieu tien Le va Ly, Thien su Van Hanh duoc suy ton la quoc su, hien nay trong chua Tieu con bai vi tho su to:
"Ly trieu te tuong Thien su Van Hanh vi".

Su than Ngo Si Lien thua nhan: "Mat trong thay Ly Thai To biet la nguoi khac thuong, den khi thay set danh thanh vet chu thi doan ngay thoi the thay doi, nhu the la co tri thuc vuot nguoi thuong".

Sotaydulich Sotay Dulich Khampha Kham Pha Bui Tieu Son Tu mot chon huyen bi

Nghe cac cu Ðinh Bang ke rang: Thien su Van Hanh sinh ra trong mot gia dinh dai the toc, nhieu doi lam quan. Gap thoi loan thap nhi su quan khong biet dau chinh, dau ta danh thanh tam tu luyen doi thoi co xoay chuyen the cuoc. Su Ly Khanh Van, Ly Van Hanh la hai anh em ruot. Ly Khanh Van co cong nuoi duong. Ly Van Hanh co cong day do dao tao va huan luyen nguoi "lanh dao" quoc gia. Ho deu la nhung cao tang co kien thuc uyen bac. Nam 1018 Thien su Van Hanh khong om dau benh tat gi ma mat, nguoi thoi ay da truyen lai rang ngai da hoa than.

Vao thap ky 90, nhan dan xa Tuong Giang, nha chua Tieu Son va nhung nguoi hao tam da dong gop cong suc xay dung tuong Thien su Van Hanh trong tu the thien sung sung giua dinh Tieu Son.

Canh day, nguoi day da tao canh quan xu nay them trang trong va be the.

Ðen tham chua Tieu, doc lai 10 dieu tam niem cua nguoi xua, de tuong nho suy ngam, hoc hoi nhung gi tot dep ve dao duc le song, cach lam nguoi, au cung la de cho long ta thanh than, cho tri oc ta trong sang hon. Ðong thoi ta cung biet them mot di tich lich su va nghe thuat duoc Nha nuoc cong nhan.

Tiêu Sơn tự - Một chốn huyền bí

Chùa Tiêu còn gọi là chùa Thiên Tâm, Tiêu Sơn tự, nằm trên lưng chừng núi Tiêu, nay thuộc xã Tương Giang, huyện Tiên Sơn, tỉnh Bắc Ninh, cách Hà Nội khoảng 20 km. Ðây là nơi trụ trì của thiền sư Lý Vạn Hạnh - người đã có công nuôi dạy Lý Công Uẩn - vị vua đầu tiên của triều Lý.
Giới thiệu cho bạn bè
  • gplus
  • pinterest

Bình luận

Đăng bình luận

Đánh giá