Ngàn năm quê lụa Vạn Phúc

Tỉnh Hà Đông, từ cái thuở "bảy làng La, ba làng Mỗ" xưa kia đã làm nghề dệt lụa, cho nên có người gọi đây là quê lụa. Lụa Hà Đông nổi tiếng nhất vẫn là lụa Vạn Phúc. Người ta gọi lụa Hà Đông chính là lụa Vạn Phúc. Làng lụa Vạn Phúc, nay thuộc phường Vạn Phúc, quận Hà Đông, Hà Nội, là một trong những làng nghề lâu đời bậc nhất Việt Nam.


Gần ngàn năm tuổi

Theo truyền thuyết, cách đây khoảng 1.200 năm, bà A Lã Thị Nương, một người con gái ở Cao Bằng nổi tiếng đảm đang và dệt lụa khéo léo về làm dâu làng Vạn Phúc. Bà đã đem những bí quyết dệt lụa của Trung Quốc về truyền dạy cho người dân trong làng. Đến khi mất đi, bà được người dân tôn làm thành hoàng làng.

Làng lụa Vạn Phúc có tiếng từ thời Lý. Lụa cao cấp để tiến cống vua các triều đại Lý, Trần, Lê, Nguyễn, theo khách buôn sang phương Tây, Trung Quốc, Nhật Bản, Triều Tiên và một số nước Đông Nam Á qua con đường giao thương tại các cửa biển Vạn Ninh (Quảng Ninh), Hội An (Quảng Nam - Đà Nẵng). Dưới triều Nguyễn, lụa Vạn Phúc thậm chí được chọn may quốc phục.

KinhNghiemDuLich.org

Lụa Vạn Phúc giữ nguyên danh tiếng ngàn năm qua

Theo bà Nguyễn Thị Lý, Phó chủ tịch phường Vạn Phúc, ban đầu lụa Vạn Phúc chỉ để phục vụ tầng lớp trung lưu trở lên. Đến cuối thế kỷ 19, nhà Nguyễn khuyến khích dùng hàng nội, các nghệ nhân làng Vạn Phúc nhanh chóng sưu tầm, học hỏi, cải tiến để “bình dân hóa” các mặt hàng gấm, vóc.

Trong hai năm 1931 và 1936, thợ dệt Vạn Phúc hai lần mang sản phẩm sang dự “đấu xảo” ở Marseille và Paris (Pháp). Từ đó, lụa Vạn Phúc nhận được sự đánh giá cao trên thế giới, nhất là mặt hàng lụa hàng vân.

Ngàn năm quê lụa Vạn Phúc

Chuẩn bị lấy tơ

Ngàn năm quê lụa Vạn Phúc

Trải qua bao thăng trầm đổi thay, làng Vạn Phúc vẫn giữ được nguyên vẹn những giá trị cổ truyền trên từng vân lụa, thớ vải. Nét đặc biệt của lụa Vạn Phúc nói chung và lụa hàng vân nói riêng là ấm áp vào mùa đông và mát mẻ vào mùa hè, mặc lên người thấy mềm mại và nhẹ nhàng.

Hoa văn trang trí trên vải lụa tuy rất đa dạng với các mẫu Song Hạc, mẫu Thọ Đỉnh, mẫu Tứ Quý... song luôn tuân theo những thủ pháp nghệ thuật truyền thống như trang trí đối xứng, đường nét không rườm rà, phức tạp mà phóng khoáng, dứt khoát.

Thăng trầm một làng nghề

Nằm bên bờ sông Nhuệ, làng Vạn Phúc giờ khang trang. Nhà cao tầng, gian hàng trưng bày lụa mọc lên san sát, con phố bán lụa mới mở cứ dài ra mãi.

Ngàn năm quê lụa Vạn Phúc

Làng lụa Vạn Phúc hôm nay...

Ngàn năm quê lụa Vạn Phúc

...với những cửa hàng bán lụa san sát

Nhưng làng vẫn còn giữ được ít nhiều nét cổ kính qua hình ảnh chiếc giếng làng nằm cạnh cây đa cổ thụ và những phiên chợ chiều họp trước đình làng. Trong nhiều gia đình, khung dệt cổ vẫn được giữ lại xen lẫn với các khung dệt cơ khí hiện đại.

Theo tiếng thoi đưa, chúng tôi đi dọc theo các con ngõ nhỏ đến thăm các xưởng dệt thủ công. Bà Nguyễn Thị Tâm, con dâu cố nghệ nhân nổi tiếng Triệu Văn Mão, kể ngày xưa gái làng lụa chỉ quen nhuộm tơ, se sợi, dệt vải. Do đó, nếu không lấy được chồng làm ruộng thì sợ… không có gạo để ăn.

Thời bao cấp, làng Vạn Phúc không dệt lụa mà chủ yếu dệt thảm đay, thảm len xuất khẩu sang Liên Xô, Đông Âu. Đến khi không còn hợp tác xã, hết thị trường, người làng lụa ngơ ngác, canh cửi bỏ không, người đi buôn, kẻ làm ruộng, tưởng như mất cả nghề.

Ngàn năm quê lụa Vạn Phúc

Xe sợi

Ngàn năm quê lụa Vạn Phúc

Dệt lụa bằng máy dệt hiện đại

Ngàn năm quê lụa Vạn Phúc

Nhiều nhà vẫn giữ khung dệt cũ

Rồi cơ chế thị trường đến, nghề dệt hồi sinh. Làng lụa liên kết với nhau làm thành một dây chuyền, người sửa máy dệt, người vẽ hoa, người cung cấp tơ, người nhuộm, người se chỉ màu, người hồ sợi...

Không chỉ khôi phục nghề truyền thống, người làng Vạn Phúc ngày nay còn đẩy mạnh quảng bá thương hiệu, mở website đưa lụa lên Internet, tham gia các hội chợ trong nước và quốc tế.

Bà Nguyễn Thị Lý cho biết hiện tại còn khoảng 60% hộ sản xuất và kinh doanh các mặt hàng dệt lụa tơ tằm. Trong làng nghề hình thành nhiều doanh nghiệp lớn nên mẫu mã, chủng loại cũng phong phú hơn nhiều.

Theo quy hoạch, tới năm 2011, Vạn Phúc sẽ phát triển du lịch làng nghề bằng cách hoàn thiện ba công trình lớn gồm khu sản xuất rộng 13 ha, trung tâm giới thiệu sản phẩm và nhà truyền thống gắn liền với đền thờ tổ nghề dệt lụa. Hiện phường đang triển khai khu sản xuất 13 ha nằm biệt lập ở rìa làng nhằm giải quyết ô nhiễm môi trường (nước thải và tiếng ồn). Tổng số vốn đầu tư cho cơ sở hạ tầng vào khoảng 60-70 tỉ đồng.








Ngan nam que lua Van Phuc


Tinh Ha Dong, tu cai thuo "bay lang La, ba lang Mo" xua kia da lam nghe det lua, cho nen co nguoi goi day la que lua. Lua Ha Dong noi tieng nhat van la lua Van Phuc. Nguoi ta goi lua Ha Dong chinh la lua Van Phuc. Lang lua Van Phuc, nay thuoc phuong Van Phuc, quan Ha Dong, Ha Noi, la mot trong nhung lang nghe lau doi bac nhat Viet Nam.


Gan ngan nam tuoi

Theo truyen thuyet, cach day khoang 1.200 nam, ba A La Thi Nuong, mot nguoi con gai o Cao Bang noi tieng dam dang va det lua kheo leo ve lam dau lang Van Phuc. Ba da dem nhung bi quyet det lua cua Trung Quoc ve truyen day cho nguoi dan trong lang. Den khi mat di, ba duoc nguoi dan ton lam thanh hoang lang.

Lang lua Van Phuc co tieng tu thoi Ly. Lua cao cap de tien cong vua cac trieu dai Ly, Tran, Le, Nguyen, theo khach buon sang phuong Tay, Trung Quoc, Nhat Ban, Trieu Tien va mot so nuoc Dong Nam A qua con duong giao thuong tai cac cua bien Van Ninh (Quang Ninh), Hoi An (Quang Nam - Da Nang). Duoi trieu Nguyen, lua Van Phuc tham chi duoc chon may quoc phuc.

KinhNghiemDuLich.org

Lua Van Phuc giu nguyen danh tieng ngan nam qua

Theo ba Nguyen Thi Ly, Pho chu tich phuong Van Phuc, ban dau lua Van Phuc chi de phuc vu tang lop trung luu tro len. Den cuoi the ky 19, nha Nguyen khuyen khich dung hang noi, cac nghe nhan lang Van Phuc nhanh chong suu tam, hoc hoi, cai tien de “binh dan hoa” cac mat hang gam, voc.

Trong hai nam 1931 va 1936, tho det Van Phuc hai lan mang san pham sang du “dau xao” o Marseille va Paris (Phap). Tu do, lua Van Phuc nhan duoc su danh gia cao tren the gioi, nhat la mat hang lua hang van.

Ngan nam que lua Van Phuc

Chuan bi lay to

Ngan nam que lua Van Phuc

Trai qua bao thang tram doi thay, lang Van Phuc van giu duoc nguyen ven nhung gia tri co truyen tren tung van lua, tho vai. Net dac biet cua lua Van Phuc noi chung va lua hang van noi rieng la am ap vao mua dong va mat me vao mua he, mac len nguoi thay mem mai va nhe nhang.

Hoa van trang tri tren vai lua tuy rat da dang voi cac mau Song Hac, mau Tho Dinh, mau Tu Quy... song luon tuan theo nhung thu phap nghe thuat truyen thong nhu trang tri doi xung, duong net khong ruom ra, phuc tap ma phong khoang, dut khoat.

Thang tram mot lang nghe

Nam ben bo song Nhue, lang Van Phuc gio khang trang. Nha cao tang, gian hang trung bay lua moc len san sat, con pho ban lua moi mo cu dai ra mai.

Ngan nam que lua Van Phuc

Lang lua Van Phuc hom nay...

Ngan nam que lua Van Phuc

...voi nhung cua hang ban lua san sat

Nhung lang van con giu duoc it nhieu net co kinh qua hinh anh chiec gieng lang nam canh cay da co thu va nhung phien cho chieu hop truoc dinh lang. Trong nhieu gia dinh, khung det co van duoc giu lai xen lan voi cac khung det co khi hien dai.

Theo tieng thoi dua, chung toi di doc theo cac con ngo nho den tham cac xuong det thu cong. Ba Nguyen Thi Tam, con dau co nghe nhan noi tieng Trieu Van Mao, ke ngay xua gai lang lua chi quen nhuom to, se soi, det vai. Do do, neu khong lay duoc chong lam ruong thi so… khong co gao de an.

Thoi bao cap, lang Van Phuc khong det lua ma chu yeu det tham day, tham len xuat khau sang Lien Xo, Dong Au. Den khi khong con hop tac xa, het thi truong, nguoi lang lua ngo ngac, canh cui bo khong, nguoi di buon, ke lam ruong, tuong nhu mat ca nghe.

Ngan nam que lua Van Phuc

Xe soi

Ngan nam que lua Van Phuc

Det lua bang may det hien dai

Ngan nam que lua Van Phuc

Nhieu nha van giu khung det cu

Roi co che thi truong den, nghe det hoi sinh. Lang lua lien ket voi nhau lam thanh mot day chuyen, nguoi sua may det, nguoi ve hoa, nguoi cung cap to, nguoi nhuom, nguoi se chi mau, nguoi ho soi...

Khong chi khoi phuc nghe truyen thong, nguoi lang Van Phuc ngay nay con day manh quang ba thuong hieu, mo website dua lua len Internet, tham gia cac hoi cho trong nuoc va quoc te.

Ba Nguyen Thi Ly cho biet hien tai con khoang 60% ho san xuat va kinh doanh cac mat hang det lua to tam. Trong lang nghe hinh thanh nhieu doanh nghiep lon nen mau ma, chung loai cung phong phu hon nhieu.

Theo quy hoach, toi nam 2011, Van Phuc se phat trien du lich lang nghe bang cach hoan thien ba cong trinh lon gom khu san xuat rong 13 ha, trung tam gioi thieu san pham va nha truyen thong gan lien voi den tho to nghe det lua. Hien phuong dang trien khai khu san xuat 13 ha nam biet lap o ria lang nham giai quyet o nhiem moi truong (nuoc thai va tieng on). Tong so von dau tu cho co so ha tang vao khoang 60-70 ti dong.

Ngàn năm quê lụa Vạn Phúc

Tỉnh Hà Đông, từ cái thuở "bảy làng La, ba làng Mỗ" xưa kia đã làm nghề dệt lụa, cho nên có người gọi đây là quê lụa. Lụa Hà Đông nổi tiếng nhất vẫn là lụa Vạn Phúc. Người ta gọi lụa Hà Đông chính là lụa Vạn Phúc. Làng lụa Vạn Phúc, nay thuộc phường Vạn Phúc, quận Hà Đông, Hà Nội, là một trong những làng nghề lâu đời bậc nhất Việt Nam.
Giới thiệu cho bạn bè
  • gplus
  • pinterest

Bình luận

Đăng bình luận

Đánh giá