Cao nguyên đá Đồng Văn

“Thiên đường màu xám” – cao nguyên đá Đồng Văn dù có trở lại vẫn thấy là lạ, vì nó đẹp, cái đẹp hoang dại, từ con người đến cảnh vật. Cái đẹp mà khi trải nghiệm rồi vẫn có chút gì thú vị.


Sotaydulich Sotay Dulich Khampha Kham Pha Bui cao nguyên đồng văn  cao nguyen dong van
Miền núi Hà Giang độc đáo với kiến trúc bờ rào đá (Ảnh: Mai Anh/Vietnam+)


Chiều phố núi mùa này bắt đầu se lạnh, sương mù bủa vây khiến từng mái nhà đã kịp nhuốm màu bàng bạc khói. Thiếu tiếng động cơ ồn ĩ như dưới xuôi, vắng lặng bao trùm tưởng chừng nghe rõ tiếng rủ rỉ của đôi trai gái đã lướt qua mà thanh âm còn vương vất. Tiếng mõ trâu như xa như gần đập vào vách núi vẳng lại, chơi vơi…

Từ Quản Bạ qua Yên Minh lên Mèo Vạc, Đồng Văn chỉ có núi đá xám ngoét một màu ngút tầm mắt, và tôi gọi đây là “thiên đường màu xám”.

Bà con các dân tộc thiểu số H’Mông, Dao, Giáy, Lô Lô, Cờ Lao, Pu Péo… bao đời chỉ biết sống dựa vào đá. Đá làm thành những bờ rào bảo vệ vững chãi hay khuông hứng nước mưa giữa sườn dốc chênh vênh và ngô cũng vươn mình lên từ khe đá mà cho bắp…

Ai không quen đường sẽ chẳng thể trụ nổi qua 154 km cung đường ngoằn ngoèo, cua đèo gấp khúc hiểm trở mà một bên là núi cao, một bên là vực sâu thăm thẳm từ thị xã Hà Giang lên đến trung tâm huyện Đồng Văn.

Mã Pì Lèng – nơi có điểm cao gần 2.000 mét so mặt nước biển, nối giữa Mèo Vạc với Đồng Văn. Đứng trên đó phóng tầm mắt mới cảm nhận rõ sự hùng vĩ của thiên nhiên với những mảng màu mà nhiều tay săn ảnh thèm thuồng.

Kia là ánh sáng trắng của mây được mặt trời phản chiếu, là xanh ngắt của trời, xanh thẫm của rừng và mảng vàng của quả núi trọc trơ sọ. Và kia nữa, dòng Nho Quế khi vào lũ cũng đỏ ngầu táo tợn và hung hăng, đến mùa khô lại vắt mình lơi lả qua bao sườn núi... Từng mảng màu phân lớp trong một cái chớp hình.

Có gia đình người Mông treo mình cả ngày trên sườn dốc thẳng đứng xới cỏ, làm rẫy… Bé gái xíu xiu vùi đôi chân nhỏ thó xuống đất làm trụ cũng cầm cuốc, lia quắm như ai. Cậu thanh niên chừng như anh cô bé đứng liền đó giải thích "Người Mông không biết ngã đâu".

Hỏi ra thì cậu trai ấy năm nay 18, vẫn còn học nội trú dưới huyện, đã kịp lấy một cô vợ, cái cô đang bẽn lẽn ngồi cạnh nhìn chồng kể chuyện, thi thoảng lại mủm mỉm cười kia kìa.

Cậu chàng thật hay, kiên quyết không ngủ chung giường với cô vợ trẻ mới 15, chỉ vì nghe lời cô giáo cắm bản: "Chưa 20 tuổi thì không được ngủ với con gái". Cái cậu chàng quả là “tài tình”, cũng vì được đi học thành ra “tân tiến”. Cậu chàng nói tôi tin, vì “Người Mông không nói dối” bao giờ.

Sau cả chặng đường gian nan rồi cũng đến được khu phố cổ Đồng Văn, nơi có chợ ẩm thực đêm rằm hằng tháng, rực ánh đèn lồng đỏ treo cao, những bước váy theo chân thiếu nữ xập xòe, từng ché rượu vơi, vơi dần, cạn...

Chợ Đồng Văn chỉ họp vào chủ nhật hàng tuần với những lớp ngói ống sẫm màu thời gian, từng góc bếp đen kịt, những mảng tường hoen ố sự già nua. Vài vạt nắng chiều rực lên, xiên vào mấy góc u tối khu chợ làm bừng lên cái lặng thinh của chiều buồn phố núi.

Đến ngày chợ phiên, bà con xuống chợ trung tâm tranh thủ làm bát mì, bát bún hay bát cơm chan nước hầm xương... vì ngày thường chỉ có mèn mén làm no cái bụng. Một góc kia, có chị gái người H’Mông cắm mặt vào điếu cày hút sòng sọc, nhả một hơi điệu nghệ, ngửa mặt lên trời... phê thuốc.

Người dân vùng cao Hà Giang tuy nghèo nhưng kiến trúc vẫn tạo được dấu ấn riêng, đặc sắc nhất phải kể đến những bờ rào đá. Người dân quanh năm sống giữa núi rừng, phương tiện vận chuyển chủ yếu là sức người, nhà nào giàu có may chăng thêm chú ngựa thồ. Lầm lũi như kiến tha lâu đầy tổ, rồi vách rào cũng đầy dần và kín dần thành một vòng tròn bao quanh.

Đường lên đỉnh Lũng Cú - cực Bắc của Tổ quốc tuy hiểm trở nhưng đẹp và lãng mạn, bởi con người được hòa mình vào thiên nhiên hoang sơ, trong lành. Những hàng sa mộc hiên ngang giương thẳng chống trời, kháo nhặm vào mùa bông trắng từng chùm trễ nải chạy miết sườn núi...

Cột cờ Lũng Cú kia, trang nghiêm và kiêu hùng, phía dưới chân có hai cái ao đối xứng nhau không bao giờ cạn nước, nhìn từ trên cao giống như hai mắt rồng.

Đường đèo tiềm ẩn nhiều nguy hiểm vậy mà những đứa trẻ vẫn vô tư nô đùa. Tôi cứ thắc thỏm sợ, ngộ nhỡ chúng trượt chân. Chúng cứ hồn nhiên như thế, đứa vài tuổi cõng đứa vài tháng đầu ngoặt ngoẹo, chân trần lội đá, bìu díu nhau…








Cao nguyen da Dong Van


“Thien duong mau xam” – cao nguyen da Dong Van du co tro lai van thay la la, vi no dep, cai dep hoang dai, tu con nguoi den canh vat. Cai dep ma khi trai nghiem roi van co chut gi thu vi.


Sotaydulich Sotay Dulich Khampha Kham Pha Bui cao nguyen dong van  cao nguyen dong van
Mien nui Ha Giang doc dao voi kien truc bo rao da (Anh: Mai Anh/Vietnam+)


Chieu pho nui mua nay bat dau se lanh, suong mu bua vay khien tung mai nha da kip nhuom mau bang bac khoi. Thieu tieng dong co on i nhu duoi xuoi, vang lang bao trum tuong chung nghe ro tieng ru ri cua doi trai gai da luot qua ma thanh am con vuong vat. Tieng mo trau nhu xa nhu gan dap vao vach nui vang lai, choi voi…

Tu Quan Ba qua Yen Minh len Meo Vac, Dong Van chi co nui da xam ngoet mot mau ngut tam mat, va toi goi day la “thien duong mau xam”.

Ba con cac dan toc thieu so H’Mong, Dao, Giay, Lo Lo, Co Lao, Pu Peo… bao doi chi biet song dua vao da. Da lam thanh nhung bo rao bao ve vung chai hay khuong hung nuoc mua giua suon doc chenh venh va ngo cung vuon minh len tu khe da ma cho bap…

Ai khong quen duong se chang the tru noi qua 154 km cung duong ngoan ngoeo, cua deo gap khuc hiem tro ma mot ben la nui cao, mot ben la vuc sau tham tham tu thi xa Ha Giang len den trung tam huyen Dong Van.

Ma Pi Leng – noi co diem cao gan 2.000 met so mat nuoc bien, noi giua Meo Vac voi Dong Van. Dung tren do phong tam mat moi cam nhan ro su hung vi cua thien nhien voi nhung mang mau ma nhieu tay san anh them thuong.

Kia la anh sang trang cua may duoc mat troi phan chieu, la xanh ngat cua troi, xanh tham cua rung va mang vang cua qua nui troc tro so. Va kia nua, dong Nho Que khi vao lu cung do ngau tao ton va hung hang, den mua kho lai vat minh loi la qua bao suon nui... Tung mang mau phan lop trong mot cai chop hinh.

Co gia dinh nguoi Mong treo minh ca ngay tren suon doc thang dung xoi co, lam ray… Be gai xiu xiu vui doi chan nho tho xuong dat lam tru cung cam cuoc, lia quam nhu ai. Cau thanh nien chung nhu anh co be dung lien do giai thich "Nguoi Mong khong biet nga dau".

Hoi ra thi cau trai ay nam nay 18, van con hoc noi tru duoi huyen, da kip lay mot co vo, cai co dang ben len ngoi canh nhin chong ke chuyen, thi thoang lai mum mim cuoi kia kia.

Cau chang that hay, kien quyet khong ngu chung giuong voi co vo tre moi 15, chi vi nghe loi co giao cam ban: "Chua 20 tuoi thi khong duoc ngu voi con gai". Cai cau chang qua la “tai tinh”, cung vi duoc di hoc thanh ra “tan tien”. Cau chang noi toi tin, vi “Nguoi Mong khong noi doi” bao gio.

Sau ca chang duong gian nan roi cung den duoc khu pho co Dong Van, noi co cho am thuc dem ram hang thang, ruc anh den long do treo cao, nhung buoc vay theo chan thieu nu xap xoe, tung che ruou voi, voi dan, can...

Cho Dong Van chi hop vao chu nhat hang tuan voi nhung lop ngoi ong sam mau thoi gian, tung goc bep den kit, nhung mang tuong hoen o su gia nua. Vai vat nang chieu ruc len, xien vao may goc u toi khu cho lam bung len cai lang thinh cua chieu buon pho nui.

Den ngay cho phien, ba con xuong cho trung tam tranh thu lam bat mi, bat bun hay bat com chan nuoc ham xuong... vi ngay thuong chi co men men lam no cai bung. Mot goc kia, co chi gai nguoi H’Mong cam mat vao dieu cay hut song soc, nha mot hoi dieu nghe, ngua mat len troi... phe thuoc.

Nguoi dan vung cao Ha Giang tuy ngheo nhung kien truc van tao duoc dau an rieng, dac sac nhat phai ke den nhung bo rao da. Nguoi dan quanh nam song giua nui rung, phuong tien van chuyen chu yeu la suc nguoi, nha nao giau co may chang them chu ngua tho. Lam lui nhu kien tha lau day to, roi vach rao cung day dan va kin dan thanh mot vong tron bao quanh.

Duong len dinh Lung Cu - cuc Bac cua To quoc tuy hiem tro nhung dep va lang man, boi con nguoi duoc hoa minh vao thien nhien hoang so, trong lanh. Nhung hang sa moc hien ngang giuong thang chong troi, khao nham vao mua bong trang tung chum tre nai chay miet suon nui...

Cot co Lung Cu kia, trang nghiem va kieu hung, phia duoi chan co hai cai ao doi xung nhau khong bao gio can nuoc, nhin tu tren cao giong nhu hai mat rong.

Duong deo tiem an nhieu nguy hiem vay ma nhung dua tre van vo tu no dua. Toi cu thac thom so, ngo nho chung truot chan. Chung cu hon nhien nhu the, dua vai tuoi cong dua vai thang dau ngoat ngoeo, chan tran loi da, biu diu nhau…

Cao nguyên đá Đồng Văn

“Thiên đường màu xám” – cao nguyên đá Đồng Văn dù có trở lại vẫn thấy là lạ, vì nó đẹp, cái đẹp hoang dại, từ con người đến cảnh vật. Cái đẹp mà khi trải nghiệm rồi vẫn có chút gì thú vị.
Giới thiệu cho bạn bè
  • gplus
  • pinterest

Bình luận

Đăng bình luận

Đánh giá