Chợ sò Hà Thủy

Đất Bình Thuận xưa rày vốn có nhiều thắng cảnh. Từ thuở nao, người ta đã biết đến bãi Thương Chánh, lầu ông Hoàng, sở Muối, sông Cà Ty, bến cảng Tuy Phong, bãi biển Mũi Né, đảo Phú Quý... Ngoài ra, Bình Thuận còn có những nơi ít người chú ý nhưng có sức hấp dẫn với những tay du lịch bụi và những người say mê nhiếp ảnh. Chợ sò Hà Thủy là một ví dụ.


Chợ sò Hà Thủy
Chợ sò Hà Thủy. Ảnh: Huỳnh Nam

Những tay săn ảnh thường muốn đi vào ngõ ngách của mọi địa phương để quan sát và ghi hình cuộc sống và công việc làm ăn thường ngày của người dân tại chỗ, thể hiện sắc thái văn hóa và nét riêng của mỗi địa phương.

Chợ sò nằm trong thôn Hà Thủy 2, xã Thành Công, huyện Tuy Phong. Gọi là chợ là theo thói quen của người địa phương, chứ thực ra không có bất cứ một hoạt động mua bán gì ở đó cả. Nói đúng ra, phải gọi đó là nơi tập trung đổ sò đánh bắt từ biển khơi vào để người ta làm công đoạn tách vỏ, phân loại sản phẩm, vận chuyển ra các xe máy lạnh đậu ngoài quốc lộ, nhận hàng chở đi tiêu thụ khắp nơi hoặc vào các xưởng chế biến đông lạnh xuất khẩu.

Vị trí bãi sò này không cố định mà luân chuyển hết từ bãi này sang bãi khác. Cứ lâu ngày tích lại, vỏ sò chất thành đống, bốc mùi tanh tưởi quá thì chính quyền sở tại ra lệnh di dời sang bãi khác để làm vệ sinh bằng cách đốt đống vỏ sò. Nói chung, dù ở đâu hay dời đi đâu thì bãi đổ sò vẫn nằm ngay bên eo biển nhỏ cho tiện việc nhập hàng.

Thuyền đi lặn bắt sò về sẽ neo ngoài biển xa, ngư dân dùng loại thuyền thúng gắn động cơ di chuyển các bao sò vào bãi. Người dân đi làm sò đều mang giày bốt, các loại dép đế dầy để tránh đạp phải các cạnh sắc do đám vỏ sò ngổn ngang nằm gối nhau trên bãi.

Thường khoảng 4 giờ chiều mỗi ngày thì chợ Sò bắt đầu sinh hoạt. Người làm sò đều là cư dân trong xã, có nhà lũ lượt kéo nhau toàn bộ ra làm gia công. Phần lớn là phụ nữ cáng đáng việc tách vỏ và lấy cồi, đàn ông phụ trách việc gánh chuyển bao sò từ mực nước biển lên bãi.

Chợ sò Hà Thủy
Hầu hết mọi việc ở chợ sò đều do phụ nữ trong làng nhận làm; từ khâu phân loại,
cân sò và bóc vỏ sò. Ảnh: Huỳnh Nam

Nói thì nghe đơn giản, song việc làm vất vả lắm, vỏ sò nhiều nên dễ gây trặc trẹo, lại thêm nước lấp xấp xối liên tục làm bước đi từ ngấn mặt nước càng trơn trợt và khó. Mỗi thuyền thúng chở từ 8 đến 10 bao, chiếc này vừa xong thì chiếc khác đã vào, hoặc đôi khi hai ba chiếc cùng vào một lượt, người khuân phải tới tấp, thoăn thoắt mới kịp.

Công việc đâu chỉ quàng dây vào gánh là xong, các anh còn phải dùng đầu đòn chọc thủng từng bao cho nước xổ bớt ra cho nhẹ, mới lòn dây vào gánh. Lên bãi lại phải đưa cân từng bao, một người ngồi ghi chép và định phân cho nhóm nào thì lại chuyển khiêng đến tận nơi cho nhóm ấy.

Thường một nhóm hay một gia đình nhận làm chung một bao, hết lại nhận bao khác, cho đến khi nào hết việc thì thôi. Bãi sò lọt thỏm trên khoảnh đất bao quanh giữa hai vách tường nhà, còn các xe thồ, xe ôm thì đậu dài bên kia con đường hẹp chờ chuyển hàng đi.

Mọi người vừa làm vừa nói chuyện râm ran. Hàng quán bày bán la liệt các thức ăn, thức uống để phục vụ cho dân làm sò. Chả cần phải đến tận nơi gọi món, chỉ cần ngồi tại chỗ gọi ơi ới là một loáng món uống, món ăn đã được đem đến. Đại loại là mấy món bình dân như bún cá, bánh mì, nước mía, mấy loại giải khát linh tinh ... cốt no bụng hơn là ngon miệng.

Chợ sò Hà Thủy
Ngoài giờ đến trường, trẻ em cũng giúp mẹ bóc vỏ sò. Ảnh: Huỳnh Nam

Bọn trẻ con, có đứa vừa đi học ca chiều về, chưa kịp thay áo đã xăng xái chạy ra bãi phụ mẹ, phụ chị làm sò. Chúng cũng thạo việc, làm thoăn thoắt không kém người lớn. Mỗi khi thấy có người đưa máy hình lên ngắm để chụp, các cháu lại tỏ ra khép nép, mắc cỡ. Một bạn nhiếp ảnh loay hoay nhắm hướng muốn chụp bằng được cái bảng hiệu tên trường trên ngực áo bé gái - ý là học sinh giúp mẹ trong giờ nghỉ - khiến đứa bé luýnh quýnh lấy bao tay làm sò che vội. Hỏi thì các cô bé lí nhí trả lời là đang học học lớp 4 trường tiểu học Hà Thủy II, có cháu mới lớp 2.

Trẻ con thì bẽn lẽn, còn người lớn rất tự nhiên và con tỏ ra hào hứng khi thấy mấy anh nhiếp ảnh xuất hiện dù ít nhiều có ảnh hưởng đến năng suất gia công hàng khoán của họ. Mấy cô, các chị cũng dấm dúi châm chọc nhau, hoặc nhắn nhủ các anh chụp người này người kia rồi cùng cười vui vẻ. Ai nấy cứ tưởng mấy ông chụp ảnh này đều là “nhà báo, nhà đài" cả, nên họ bảo nhau nhớ coi ti vi để coi hình mình lên ti vi.

Chợ sò Hà Thủy
Trong những con hẻm, các gia đình nhận sò về làm đến khuya
dưới ánh đèn đường vàng vọt. Ảnh: Huỳnh Nam

Với người dân Hà Thủy, hoạt động chợ sò không có giờ giấc nhất định. Kết thúc mỗi ngày chợ, sớm cũng phải sau 11 giờ đêm, còn gặp mùa biển rộ thì có khi đến 2 giờ sáng hôm sau vẫn chưa xong. Chợ đêm được chiếu sáng bằng những ngọn đèn phát ánh sáng vàng đậm đặc, càng làm cho chợ Sò có cái vẻ chập chờn một giấc thèm ngủ dài ngày.

Nhớ hồi vài chục năm trước có người nói đùa, hành khách đi xe đò từ Sài Gòn ra miền Trung ngồi trên xe ngủ gà ngủ gật, nhưng khi xe đến gần sông Cà Ty thì ai cũng biết vì ngửi thấy mùi ... nước mắm Phan Thiết. Chuyện nói đùa nhưng thực tế đúng vậy thật. Còn khu vực chợ Sò này thì không gian có cả một tổng hợp nhiều mùi vị: gió biển mặn, hơi nồng của những chiếc thuyền chài, mùi dầu chai trét thúng, mùi chua chua của mồ hôi, mùi tanh của đủ loại sò và nhất là mùi khét của vỏ sò đang đốt ở những bãi vỏ gần đó.

Đàn ông trong thôn, ai kêu đi chở sò thì làm, còn không mở quán ngay tại nhà bán chè, giải khát, để mấy bác xe ôm ngồi nhâm nhi chờ đến lượt, thỉnh thoảng lại có những nhóm khách ở xa tới chụp hình, quay phim chợ Sò tấp vô giải khát. Tính tình người dân vùng biển cởi mở, dễ dãi... mấy anh em chụp ảnh rất thích khi chưa kịp mở lời mà một ông chủ quan nước vùng quê này tỏ ra am hiểu và thông cảm, đã mời anh em lên tầng lầu cao nhà ông ta để chụp ảnh toàn cảnh cho đẹp.

Không phải nhà nào trong làng biển này đều được cất cao tầng như nhau. Phần lớn nhà cửa trong làng đã cũ lắm, thậm chí còn những ngôi nhà lụp xụp, cũ nát nên trông chênh lệch nhau nhiều lắm. Ngay trước mặt bãi Sò, liền bên cạnh một ngôi nhà xây hai tầng tường còn màu vôi mới thì khép nép bên dưới là ngôi nhà đá từ cách đây cả trăm năm, nhìn khum khum, lép vế bên ngôi nhà cao lớn kề bên.

KinhNghiemDuLich.org  Cho so Ha Thuy

Ngư dân thường nhổ neo ra biển từ lúc 1 giờ sáng. Trời hửng sáng, họ lặn xuống đáy biển vớt sò cho đến quá trưa rồi lên lại tàu trở về đất liền vào khoảng 4 giờ chiều. Họ chuyển những bao tải sò vào bờ bằng thuyền thúng. Lúc này phụ nữ mới vào việc và nơi đây thành một chợ sò đông nghịt người.,

KinhNghiemDuLich.org  Cho so Ha Thuy
Người nhà các chủ tàu đánh bắt sò lựa ra từng loại sò
khác nhau rồi cân thành từng lô.,

KinhNghiemDuLich.org  Cho so Ha Thuy

Phân loại xong, người ta thuê người - thường là phụ nữ - bóc vỏ sò. Một chị bóc vỏ sò thuê cho biết, cứ một ký sò thành phẩm chị được trả 600 đồng. Làm việc từ 4 giờ chiều đến khoảng 11 giờ khuya, chị kiếm được khoảng 50 đến 60 ngàn đồng.,

KinhNghiemDuLich.org  Cho so Ha Thuy

Họ cứ việc bóc vỏ sò lấy thịt rồi vứt vỏ sò tại chỗ. Đống vỏ sò ngày càng nhiều và trở nên hôi thối. Khi chính quyền địa phương ra lệnh giải tỏa, họ di chuyển bãi sò đi nơi khác một thời gian, chờ cho vỏ sò khô họ đốt đi. Sau đó, bãi sò lại được chuyển về chỗ cũ.,

KinhNghiemDuLich.org  Cho so Ha Thuy

Trong ảnh là loại sò dương hoặc là sò ngọt (theo cách gọi của người địa phương) hiện có giá 20.000đ/kg, là loại sò mắc tiền nhất trong các loại. Vào mùa hiếm, giá loại sò này lên đến 40.000đ hoặc 45.000đ/kg.,

KinhNghiemDuLich.org  Cho so Ha Thuy

Những phụ nữ bóc sò thuê phải làm cho đến hết số sò đánh bắt trong ngày, có ngày họ phải làm đến 11 giờ khuya mới xong.,

Người dân địa phương cho biết, ngôi nhà đá này đã trải qua mấy đời sống trụ nơi đó và tường rào vẫn còn giữ nét rêu phong cổ kính, sạt lở nhiều chỗ. Cũng không phải tất cả cư dân thôn Hà Thủy 2 đều đổ ra bãi làm sò vì đi khắp các ngõ nghách trong làng ta cũng gặp từng nhà túm tụm nhau ngồi gỡ sò ngay trước chỗ ở hay cái ngách hẹp bên hông nhà mình.

Nói tóm lại, người dân có thể nhận gia công ở đâu cũng xong, nhưng trong trường hợp này thì người nhận dịch vụ phải tự lo lấy việc chuyển bao sò từ bãi về chỗ mình, chỉ khi xong thì có xe đến chở các thùng nhôm để đem đi giao.

Nếu bạn nào muốn thăm chợ Sò và chụp ảnh thì nên nhớ là sinh hoạt nơi đây chỉ nhộn nhịp trong khoảng từ 4 giờ chiều - sau khi ghe thuyền đánh bắt trở về, cho đến nửa đêm.

KinhNghiemDuLich.org  Cho so Ha Thuy
Hàng ngày, chợ sò thường tan sau 11 giờ đêm, có khi kéo đến 2 giờ sáng hôm sau
để làm hết số sò đánh bắt trong ngày. Ảnh: Huỳnh Nam

Hãy chia sẻ hình ảnh du lịch của bạn tại địa chỉ [email protected] để Ban biên tập KinhNghiemDuLich.org đăng tải lên Cổng thông tin Sổ tay du lịch và khám phá cho đông đảo bạn đọc được tham khảo và chia sẻ những cảm xúc của chính mình.








Cho so Ha Thuy


Dat Binh Thuan xua ray von co nhieu thang canh. Tu thuo nao, nguoi ta da biet den bai Thuong Chanh, lau ong Hoang, so Muoi, song Ca Ty, ben cang Tuy Phong, bai bien Mui Ne, dao Phu Quy... Ngoai ra, Binh Thuan con co nhung noi it nguoi chu y nhung co suc hap dan voi nhung tay du lich bui va nhung nguoi say me nhiep anh. Cho so Ha Thuy la mot vi du.


Cho so Ha Thuy
Cho so Ha Thuy. Anh: Huynh Nam

Nhung tay san anh thuong muon di vao ngo ngach cua moi dia phuong de quan sat va ghi hinh cuoc song va cong viec lam an thuong ngay cua nguoi dan tai cho, the hien sac thai van hoa va net rieng cua moi dia phuong.

Cho so nam trong thon Ha Thuy 2, xa Thanh Cong, huyen Tuy Phong. Goi la cho la theo thoi quen cua nguoi dia phuong, chu thuc ra khong co bat cu mot hoat dong mua ban gi o do ca. Noi dung ra, phai goi do la noi tap trung do so danh bat tu bien khoi vao de nguoi ta lam cong doan tach vo, phan loai san pham, van chuyen ra cac xe may lanh dau ngoai quoc lo, nhan hang cho di tieu thu khap noi hoac vao cac xuong che bien dong lanh xuat khau.

Vi tri bai so nay khong co dinh ma luan chuyen het tu bai nay sang bai khac. Cu lau ngay tich lai, vo so chat thanh dong, boc mui tanh tuoi qua thi chinh quyen so tai ra lenh di doi sang bai khac de lam ve sinh bang cach dot dong vo so. Noi chung, du o dau hay doi di dau thi bai do so van nam ngay ben eo bien nho cho tien viec nhap hang.

Thuyen di lan bat so ve se neo ngoai bien xa, ngu dan dung loai thuyen thung gan dong co di chuyen cac bao so vao bai. Nguoi dan di lam so deu mang giay bot, cac loai dep de day de tranh dap phai cac canh sac do dam vo so ngon ngang nam goi nhau tren bai.

Thuong khoang 4 gio chieu moi ngay thi cho So bat dau sinh hoat. Nguoi lam so deu la cu dan trong xa, co nha lu luot keo nhau toan bo ra lam gia cong. Phan lon la phu nu cang dang viec tach vo va lay coi, dan ong phu trach viec ganh chuyen bao so tu muc nuoc bien len bai.

Cho so Ha Thuy
Hau het moi viec o cho so deu do phu nu trong lang nhan lam; tu khau phan loai,
can so va boc vo so. Anh: Huynh Nam

Noi thi nghe don gian, song viec lam vat va lam, vo so nhieu nen de gay trac treo, lai them nuoc lap xap xoi lien tuc lam buoc di tu ngan mat nuoc cang tron trot va kho. Moi thuyen thung cho tu 8 den 10 bao, chiec nay vua xong thi chiec khac da vao, hoac doi khi hai ba chiec cung vao mot luot, nguoi khuan phai toi tap, thoan thoat moi kip.

Cong viec dau chi quang day vao ganh la xong, cac anh con phai dung dau don choc thung tung bao cho nuoc xo bot ra cho nhe, moi lon day vao ganh. Len bai lai phai dua can tung bao, mot nguoi ngoi ghi chep va dinh phan cho nhom nao thi lai chuyen khieng den tan noi cho nhom ay.

Thuong mot nhom hay mot gia dinh nhan lam chung mot bao, het lai nhan bao khac, cho den khi nao het viec thi thoi. Bai so lot thom tren khoanh dat bao quanh giua hai vach tuong nha, con cac xe tho, xe om thi dau dai ben kia con duong hep cho chuyen hang di.

Moi nguoi vua lam vua noi chuyen ram ran. Hang quan bay ban la liet cac thuc an, thuc uong de phuc vu cho dan lam so. Cha can phai den tan noi goi mon, chi can ngoi tai cho goi oi oi la mot loang mon uong, mon an da duoc dem den. Dai loai la may mon binh dan nhu bun ca, banh mi, nuoc mia, may loai giai khat linh tinh ... cot no bung hon la ngon mieng.

Cho so Ha Thuy
Ngoai gio den truong, tre em cung giup me boc vo so. Anh: Huynh Nam

Bon tre con, co dua vua di hoc ca chieu ve, chua kip thay ao da xang xai chay ra bai phu me, phu chi lam so. Chung cung thao viec, lam thoan thoat khong kem nguoi lon. Moi khi thay co nguoi dua may hinh len ngam de chup, cac chau lai to ra khep nep, mac co. Mot ban nhiep anh loay hoay nham huong muon chup bang duoc cai bang hieu ten truong tren nguc ao be gai - y la hoc sinh giup me trong gio nghi - khien dua be luynh quynh lay bao tay lam so che voi. Hoi thi cac co be li nhi tra loi la dang hoc hoc lop 4 truong tieu hoc Ha Thuy II, co chau moi lop 2.

Tre con thi ben len, con nguoi lon rat tu nhien va con to ra hao hung khi thay may anh nhiep anh xuat hien du it nhieu co anh huong den nang suat gia cong hang khoan cua ho. May co, cac chi cung dam dui cham choc nhau, hoac nhan nhu cac anh chup nguoi nay nguoi kia roi cung cuoi vui ve. Ai nay cu tuong may ong chup anh nay deu la “nha bao, nha dai" ca, nen ho bao nhau nho coi ti vi de coi hinh minh len ti vi.

Cho so Ha Thuy
Trong nhung con hem, cac gia dinh nhan so ve lam den khuya
duoi anh den duong vang vot. Anh: Huynh Nam

Voi nguoi dan Ha Thuy, hoat dong cho so khong co gio giac nhat dinh. Ket thuc moi ngay cho, som cung phai sau 11 gio dem, con gap mua bien ro thi co khi den 2 gio sang hom sau van chua xong. Cho dem duoc chieu sang bang nhung ngon den phat anh sang vang dam dac, cang lam cho cho So co cai ve chap chon mot giac them ngu dai ngay.

Nho hoi vai chuc nam truoc co nguoi noi dua, hanh khach di xe do tu Sai Gon ra mien Trung ngoi tren xe ngu ga ngu gat, nhung khi xe den gan song Ca Ty thi ai cung biet vi ngui thay mui ... nuoc mam Phan Thiet. Chuyen noi dua nhung thuc te dung vay that. Con khu vuc cho So nay thi khong gian co ca mot tong hop nhieu mui vi: gio bien man, hoi nong cua nhung chiec thuyen chai, mui dau chai tret thung, mui chua chua cua mo hoi, mui tanh cua du loai so va nhat la mui khet cua vo so dang dot o nhung bai vo gan do.

Dan ong trong thon, ai keu di cho so thi lam, con khong mo quan ngay tai nha ban che, giai khat, de may bac xe om ngoi nham nhi cho den luot, thinh thoang lai co nhung nhom khach o xa toi chup hinh, quay phim cho So tap vo giai khat. Tinh tinh nguoi dan vung bien coi mo, de dai... may anh em chup anh rat thich khi chua kip mo loi ma mot ong chu quan nuoc vung que nay to ra am hieu va thong cam, da moi anh em len tang lau cao nha ong ta de chup anh toan canh cho dep.

Khong phai nha nao trong lang bien nay deu duoc cat cao tang nhu nhau. Phan lon nha cua trong lang da cu lam, tham chi con nhung ngoi nha lup xup, cu nat nen trong chenh lech nhau nhieu lam. Ngay truoc mat bai So, lien ben canh mot ngoi nha xay hai tang tuong con mau voi moi thi khep nep ben duoi la ngoi nha da tu cach day ca tram nam, nhin khum khum, lep ve ben ngoi nha cao lon ke ben.

KinhNghiemDuLich.org  Cho so Ha Thuy

Ngu dan thuong nho neo ra bien tu luc 1 gio sang. Troi hung sang, ho lan xuong day bien vot so cho den qua trua roi len lai tau tro ve dat lien vao khoang 4 gio chieu. Ho chuyen nhung bao tai so vao bo bang thuyen thung. Luc nay phu nu moi vao viec va noi day thanh mot cho so dong nghit nguoi.,

KinhNghiemDuLich.org  Cho so Ha Thuy
Nguoi nha cac chu tau danh bat so lua ra tung loai so
khac nhau roi can thanh tung lo.,

KinhNghiemDuLich.org  Cho so Ha Thuy

Phan loai xong, nguoi ta thue nguoi - thuong la phu nu - boc vo so. Mot chi boc vo so thue cho biet, cu mot ky so thanh pham chi duoc tra 600 dong. Lam viec tu 4 gio chieu den khoang 11 gio khuya, chi kiem duoc khoang 50 den 60 ngan dong.,

KinhNghiemDuLich.org  Cho so Ha Thuy

Ho cu viec boc vo so lay thit roi vut vo so tai cho. Dong vo so ngay cang nhieu va tro nen hoi thoi. Khi chinh quyen dia phuong ra lenh giai toa, ho di chuyen bai so di noi khac mot thoi gian, cho cho vo so kho ho dot di. Sau do, bai so lai duoc chuyen ve cho cu.,

KinhNghiemDuLich.org  Cho so Ha Thuy

Trong anh la loai so duong hoac la so ngot (theo cach goi cua nguoi dia phuong) hien co gia 20.000d/kg, la loai so mac tien nhat trong cac loai. Vao mua hiem, gia loai so nay len den 40.000d hoac 45.000d/kg.,

KinhNghiemDuLich.org  Cho so Ha Thuy

Nhung phu nu boc so thue phai lam cho den het so so danh bat trong ngay, co ngay ho phai lam den 11 gio khuya moi xong.,

Nguoi dan dia phuong cho biet, ngoi nha da nay da trai qua may doi song tru noi do va tuong rao van con giu net reu phong co kinh, sat lo nhieu cho. Cung khong phai tat ca cu dan thon Ha Thuy 2 deu do ra bai lam so vi di khap cac ngo nghach trong lang ta cung gap tung nha tum tum nhau ngoi go so ngay truoc cho o hay cai ngach hep ben hong nha minh.

Noi tom lai, nguoi dan co the nhan gia cong o dau cung xong, nhung trong truong hop nay thi nguoi nhan dich vu phai tu lo lay viec chuyen bao so tu bai ve cho minh, chi khi xong thi co xe den cho cac thung nhom de dem di giao.

Neu ban nao muon tham cho So va chup anh thi nen nho la sinh hoat noi day chi nhon nhip trong khoang tu 4 gio chieu - sau khi ghe thuyen danh bat tro ve, cho den nua dem.

KinhNghiemDuLich.org  Cho so Ha Thuy
Hang ngay, cho so thuong tan sau 11 gio dem, co khi keo den 2 gio sang hom sau
de lam het so so danh bat trong ngay. Anh: Huynh Nam

Hay chia se hinh anh du lich cua ban tai dia chi [email protected] de Ban bien tap KinhNghiemDuLich.org dang tai len Cong thong tin So tay du lich va kham pha cho dong dao ban doc duoc tham khao va chia se nhung cam xuc cua chinh minh.

Chợ sò Hà Thủy

Đất Bình Thuận xưa rày vốn có nhiều thắng cảnh. Từ thuở nao, người ta đã biết đến bãi Thương Chánh, lầu ông Hoàng, sở Muối, sông Cà Ty, bến cảng Tuy Phong, bãi biển Mũi Né, đảo Phú Quý... Ngoài ra, Bình Thuận còn có những nơi ít người chú ý nhưng có sức hấp dẫn với những tay du lịch bụi và những người say mê nhiếp ảnh. Chợ sò Hà Thủy là một ví dụ.
Giới thiệu cho bạn bè
  • gplus
  • pinterest

Bình luận

Đăng bình luận

Đánh giá